Michel FOUCAULT (diyorki)
insanlık gerçekte hiçbir amaca sahip değildir, işler, kendi işleyişini denetler ve bu denetlemeyi her an doğrulamaya çabalar. Bunların yalnızca haklı çıkarmalar olduğunu ileri sürmekten uzak durmak gerekir. Hümanizma bunlardan biridir, sonuncusudur. İnsan fikri, on dokuzuncu yüzyılda tıpkı önceki yüzyıllarda Tanrı fikrinin gördüğü işleve az çok yakın bir işlev görür. Tanrı’nın var olmadığı fikrini insanın kabul etmesinin pratik olarak imkansız olduğuna hala inanılıyordu (eğer Tanrı yoksa, her şey mubah olur, denip duruyordu). Tanrı olmadan işleyebilecek bir insanlık fikrinden korkuluyordu, insanlığın işlemeye devam edebilmesi için Tanrı fikrini korumak gerektiği kanısı buradan kaynaklanıyordu. Şimdi bana şöyle deniyor: İnsanlık fikrinin var olması gereklidir, bu insanlığın işlemesi için bir mit olsa bile. Size cevabım şu olacak: Belki, ama belki de değil. İnsanlık fikri, Tanrı fikrinden ne daha fazla ne de daha az gereklidir. Olup biteni söyleyen kişi olan filozofun görevi, günümüzde belki de insanlığın mitsiz işleyebileceğini keşfetmeye başladığını kanıtlamaktan ibarettir. Tanrı’nın ölümü nosyonu Hegel’de, Feuerbach’ta ya da Nietzsche’de karşımıza çıkmasına bağlı olarak farklı anlamlar taşır. Hegel’e göre Akıl Tanrı’nın yerini alır, yavaş yavaş gerçekleşmekte olan şey insan tinidir; Feuerbach’a göre Tanrı insanı yabancılaştıran yanılsamaydı, bu yabancılaşma bir kez ortadan kaldırıldığına insan özgürlüğünün bilincine varır; nihayet Nietzsche’de Tanrı’nın ölümü metafiziğinin sonu anlamına gelir, ama yeri boş kalır,TANRININ YERİNİ ALAN KESİNLİKLE İNSAN DEĞİLDİR..
michel foucault
( belkide,insanlara bunu yapandır )
1 mayıs 1977
EN YÜKSEK KULENİN TÜRKÜSÜ
Dönmeli, geri gelmeli,
O sevdalar çağı.
Dayandım nasıl da
Unutamam bir daha artık,
O korkular, kaygılardı
Uçup gitti göklere.
Bir belalı susuzluk
Kabartıyor damarlarımı.
Dönmeli, geri gelmeli,
O sevdalar çağı.
Bir çayır gibi tıpkı
Unutulmuş bir kıyıda,
Karamukların, günlüklerin
Çiçek açıp büyüdüğü,
O yabanıl uğultusunda
Korkunç pis sineklerin.
Dönmeli, geri gelmeli,
O sevdalar çağı.
Arthur RIMBAUD
Çeviri:
İlhan
BERK